24 lipca 2025 r. 41 krajów, w tym Litwa, uruchomiło Mechanizm Moskiewski w celu oceny brutalnego traktowania ukraińskich jeńców wojennych przez Rosję, po konsultacjach z Ukrainą w Stałej Radzie OBWE.

„Zgodnie z wiarygodnymi doniesieniami, powszechne i rutynowe stosowanie tortur oraz innych form złego traktowania ukraińskich jeńców wojennych podczas ich przetrzymywania stanowi stałą, systematyczną politykę i praktykę państwową Federacji Rosyjskiej” — głosi oświadczenie krajów, które zainicjowały Mechanizm Moskiewski. W oświadczeniu podkreślono, że szczególnie niepokojące są doniesienia o rosyjskich egzekucjach i bezczeszczeniu ciał ukraińskich jeńców wojennych.

Zainicjowanie Mechanizmu będzie miało na celu pozyskanie niezależnych ocen ekspertów, którzy ocenią możliwe naruszenia zobowiązań OBWE, praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, w tym zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, w związku z traktowaniem ukraińskich jeńców wojennych przez Federację Rosyjską.

To już piąty raz, kiedy Moskiewski Mechanizm został zainicjowany w sprawie możliwych rosyjskich zbrodni popełnionych od czasu rozpoczęcia zakrojonej na szeroką skalę inwazji na Ukrainę. Oprócz Litwy, Irlandii, Albanii, Andory, Austrii, Belgii, Bośni i Hercegowiny, Bułgarii, Czech, Danii, Estonii, Grecji, Islandii, Hiszpanii, Włoch, Kanady, Wielkiej Brytanii i Czech, do inicjatywy wsparcia Ukrainy przyłączyły się również Chorwacja, Cypr, Finlandia, Francja, Niemcy, Łotwa, Lichtenstein, Luksemburg, Malta, Mołdawia, Monako, Holandia, Norwegia, Portugalia, Rumunia, Gruzja, San Marino, Słowacja, Słowenia, Macedonia Północna, Szwecja, Szwajcaria.

Oświadczenie państw inicjujących Mechanizm Moskiewski OBWE (w języku angielskim) jest dostępne tutaj.